Pierwsze drapacze chmur w Warszawie

Do pierwszych drapaczy chmur w Warszawie należą 3 wysokościowce (budynek PAST-y, 1910, wysokość 51,5 m; Hotel Warszawa 1933, 66 m; Pałac Kultury i Nauki 1955, 237 m). Warunkowo można tu również przypisać 2 świątynie. Jest to Kościół katolicki św. Augustyna (1896, 70 m) oraz cerkiew prawosławna św. Aleksandra Newskiego (1912, 70 m). Katedra Aleksandra Newskiego, jedyna z tej listy, nie przetrwała do naszych czasów, została zburzona w latach 1924-1026.

Z dzisiejszego punktu widzenia jedynie Pałac Kultury i Nauki jest wieżowcem.

1. Pierwszym wieżowcem w Polsce iw Warszawie był budynek PAST (Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna), znany też jako PASTa. Znajdował się w dzielnicy Śródmieście Północne w Warszawie iw momencie budowy był pierwszym wieżowcem Imperium Rosyjskiego i najwyższym budynkiem w Warszawie. Budynek powstawał w latach 1904-1910 w dwóch etapach. Dolna część została ukończona w latach 1904-1905; górna część została ukończona w latach 1907-1910.

Budynek przypominał średniowieczną wieżę zamkową (modernistyczny nowy historyzm), z nowoczesnymi secesyjnymi wnętrzami. Został zbudowany przy ulicy Zielnej dla szwedzkiej firmy telefonicznej "Cedergren". Jej wysokość od podstawy fundamentów do szczytu wynosiła 51,5 m. Wieża posiadała osiem kondygnacji. Był to wówczas najwyższy budynek mieszkalny i jedna z pierwszych konstrukcji żelbetowych tego typu w Europie.

W 1922 r. budynek przejęła Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna (PAST), dlatego potocznie nazywany jest PASTĄ. Do 1934 roku był to najwyższy budynek w Polsce.

W czasie okupacji niemieckiej budynek został poważnie uszkodzony. Po II wojnie światowej został odbudowany w uproszczonej formie architektonicznej. Stało się 11 pięter, dodano szklany kiosk na dachu.

W 2003 roku na dachu budynku zainstalowano Znak „Polska Walcząca” (kotwica). Na najwyższym piętrze budynku znajduje się taras widokowy.

2. Drugim najstarszym hotelem jest Hotel Warszawa, zabytkowy wieżowiec w Warszawie, położony na Placu Powstańców Warszawy wzdłuż ulicy Świętokrzyskiej. Budynek miał wysokość 66 m (16 pięter) i był widoczny z wielu punktów Śródmieścia.

Zbudowany w latach 1931-1933 w stylu art deco o nazwie Prudential House wieżowiec służył jako baza dla brytyjskiej firmy ubezpieczeniowej Prudential. W momencie budowy był to najwyższy budynek w międzywojennej Polsce i drugi co do wysokości w Europie. Początkowo miał mieć 11 pięter, ale liczbę pięter zwiększono do 16, gdyż Prudential miał dominować w krajobrazie miejskim ze względu na reprezentatywność. Zbudowany przy użyciu stalowej ramy.

Powierzchnie biurowe znajdowały się w dolnej części budynku, luksusowe apartamenty znajdowały się na wyższych kondygnacjach. Pomiędzy nimi na szóstym piętrze znajdowały się mieszkania usługowe i pomieszczenia gospodarcze. W części usługowej znalazły się lokale nie tylko dla Prudential, ale także dla innych firm.

W 1937 roku na dachu Prudentiala zainstalowano pierwszy w Polsce nadajnik telewizyjny, a wkrótce potem rozpoczęła się pierwsza transmisja telewizyjna.

Budynek został poważnie uszkodzony w czasie II wojny światowej, zwłaszcza w czasie Powstania Warszawskiego. Stał się jednym z pierwszych celów niemieckiego ostrzału artyleryjskiego. Mimo znacznych zniszczeń budynek przetrwał pierwszą część wojny i stał się symbolem Powstania Warszawskiego. W pierwszych dniach walk w budynek trafił pocisk kalibru 600 mm. Ze względu na częsty ostrzał artyleryjski budynek odchylał się od pionu, ale solidna konstrukcja przetrwała.

Pierwszą większą przebudowę przeprowadzono w latach 1950-54. Wieżowiec zaadaptowano na realistyczne założenia socjalistyczne, a jego funkcję zmieniono na hotel. Hotel Warszawski został otwarty w 1954 roku i posiadał 375 pokoi, dużą restaurację, kawiarnię i klub nocny. Hotel "Warszawa" funkcjonował w tym miejscu do 2002 roku. Następnie budynek został sprzedany. Po odbudowie przywrócono elewację do przedwojennego stylu Art Deco, a socrealistyczne wnętrza odbudowano w nowoczesnym stylu.

W listopadzie 2018 roku 142-pokojowy Hotel Warszawa został ponownie otwarty jako pięciogwiazdkowy luksusowy hotel. Na dachu znajduje się wyjątkowy taras z widokiem na panoramę Warszawy. W hotelu znajdują się 2 restauracje "Warszawska" i "Szóstka". Restauracja „Warszawska” zachwyca betonowymi filarami, które są częścią oryginalnej konstrukcji, odkopanej podczas prac remontowych. W restauracji Szóstka, podobnie jak przed wojną, goście hotelowi mogą podziwiać panoramę ulicy Świętokrzyskiej ze specjalnego tarasu przylegającego do restauracji. Hotel odpowiada na ideę współistnienia wysokiej klasy zabytku i luksusowego, komfortowego hotelu. Historia tego budynku towarzyszy niemal na każdym kroku. Na szczególną uwagę zasługują widoczne w niektórych pomieszczeniach betonowe stropy nośne lub fragmenty oryginalnej elewacji.

3. Ostatecznie mistrzostwo Polski we wzroście w 1955 roku przechwycił Pałac Kultury i Nauki (w skrócie PKiN) – najsłynniejszy wieżowiec w centrum Warszawy. Jego całkowita wysokość wynosi 237 metrów. Jak dotąd jest to drugi co do wysokości budynek w Warszawie i Polsce (po Varso Tower), szósty co do wysokości budynek w Unii Europejskiej i jeden z najwyższych w Europie. Po ukończeniu w 1955 roku Pałac był ósmym najwyższym budynkiem na świecie i utrzymywał tę pozycję do 1961 roku. Była to również najwyższa wieża zegarowa na świecie przed instalacją mechanizmu zegarowego na budynku NTT Docomo Yoyogi w Tokio w Japonii.

Zainspirowany polską architekturą historyczną i amerykańskimi wieżowcami w stylu Art Deco, Pałac Kultury i Nauki został zaprojektowany przez radzieckiego architekta Lwa Rudniewa w stylu Siedmiu Sióstr i jest nieformalnie nazywany Ósmą Siostrą.

W pałacu mieszczą się różne instytucje publiczne i kulturalne, takie jak teatry, kina, biblioteki, wydziały uniwersyteckie i organy Polskiej Akademii Nauk. Budynek otacza kolekcja rzeźb przedstawiających postacie kultury i nauki, a przy głównym wejściu znajdują się rzeźby polskiego astronoma Mikołaja Kopernika autorstwa Ludwiki Nytchowej i polskiego poety Adama Mickiewicza autorstwa Stanisława Górno-Popławskiego. Od 2007 roku PKiN jest wpisany do Rejestru Obiektów Dziedzictwa Kulturowego.

O Pałacu Kultury i Nauki napisano już wiele materiałów, które dodatkowo można obejrzeć w Internecie.